close
تبلیغات در اینترنت
شطرنج حرام است یا حلال ؟
Post Image 51

شطرنج حرام است یا حلال ؟

دسته بندی : مقالات مربیگری ،

نظر مراجع تقلید در مورد شطرنج چیست؟ا

 

به ادامه مطلب بروید

اسلام درباره بازي چه حكمي دارد وآيا شطرنج حلال است يا حرام ,علت اختلاف فتاواي علماء چيست ؟

به طور كلى در اسلام قمار و نيز بازى با آلات قمار حرام است. حرمت بازى با پاسور كه يكى از ابزارهاى قمار شناخته مى‏شود، نيز از اين باب است. بنابراين، وقتى چيزى ابزار قمار شناخته مى‏شود، بازى با آن حرام خواهد بود. البته اگر مرجع تقليد در »آلت قمار بودن« پاسور ترديد كند، فتوا به حرمت نمى‏دهد؛ چنان كه از فتواى مرحوم آيت‏الله اراكى)ره( چنين به دست مى‏آيد. درباره شطرنج يك ديدگاه اين است كه: به طور كلى امروزه در سطح جهان آن را آلت قمار به شمار نياورده، نوعى وسيله بازى فكرى مى‏شناسند. بر اين اساس، شطرنج از نظر موضوع حكم شرعى تغيير ماهيت داده و به تبع آن حكمش نيز دگرگون شده است. چه اين‏كه هر موضوعى حكم مخصوص به خود دارد. براى توضيح بيش‏تر درباره حكم شرعى بازى با شطرنج، پاسور و... بايد به نكات زير توجّه كرد: 1. بازى‏ها به چهار گروه تقسيم مى‏شوند: الف( بازى با آلات قمار با شرطبندى ب( بازى با آلات قمار بدون شرطبندى ج( بازى با غير آلات قمار با شرطبندى د( بازى با غيرآلات قمار بدون شرطبندى 2. علما درباره تعريف »قمار« اختلاف نظر دارند؛ ولى بدون ترديد حكم دو نوع بازى روشن است. قسم چهارم قمار نيست و به هيچ وجه حرمت ندارد؛ همان طور كه در قمار بودن قسم اول و حرام بودن آن ترديد نيست. نوع سوم نيز تقريباً محل اتفاق نظر علماى دينى است و بسيارى از فقها اصلاً ملاك قماربازى را توأم بودن آن با برد و باخت و شرطبندى مى‏دانند، حتّى اگر بازى با آلات قمار نباشد؛ مانند فوتبال كه فى‏نفسه حرام نيست اما اگر با شرطبندى و برد و باخت مالى همراه باشد، قمار شمرده شده، حرام مى‏گردد. پس شرطبندى در هرگونه بازى حرام است مگر در موارد استثنايى مانند شنا و تيراندازى و اسب سوارى.1 تنها مورد اختلاف قسم دوم است؛ يعنى بازى با آلات قمار بى آن كه با برد و باخت و شرطبندى همراه باشد. قبل از هر چيز بايد ياد آور شد، قمار و بازى با آلات قمار متفاوت است؛ زيرا همان طور كه گفته شد، ممكن است قمار بدون آلات قمار نيز صورت پذيرد. از سوى ديگر، بازى‏ها تنها به خاطر قمار بودن حرمت ندارند. براساس روايات و فتواى فقها، بازى با آلات قمار نيز حرام است. مراد از آلت قمار، ابزارى است كه نوعاً با آن قمار بازى مى‏كنند؛ به عبارت ديگر، چيزى كه در عرف متديّنان و كسانى كه تقيّد شرعى دارند، ابزار قمار بازى شمرده مى‏شود؛ هر چند به قصد سرگرمى يا پرورش فكر بدون بردو باخت نيز مورد استفاده قرار مى‏گيرد. اين كار بازى با آلت قمار شمرده مى‏شود و طبق روايات حرام است؛ اگر چه قمار نام نگيرد. 3. دليل تغيير حكم برخى بازى‏ها بدان جهت است كه، ممكن است يكى از آلات قمار به تدريج تغيير ماهيّت دهد و ديگر در عرف متدينان ابزار قمار شمرده نشده، ابزار تفريح و سرگرمى يا پرورش فكر خوانده شود. - چنان كه برخى درباره شطرنج اظهار مى‏دارند - در اين صورت حكم آن تغيير مى‏كند؛ زيرا حكم تابع موضوع است و با دگرگونى موضوع دگرگون مى‏شود. بنابراين، بهتر است در اين موارد به جاى »تغيير حكم« از عبارت »تغيير موضوع« استفاده كنيم تا آن‏ها كه دقّت كافى ندارند نگويند اگر حلال و حرام پيغمبر)ص( ابدى است، چرا حكم خدا دگرگونى مى‏يابد و حرمت به حليت تبديل مى‏شود. 4. گاه مرجع تقليد كه كارشناس امور دينى است، يقين دارد وسيله‏اى ابزار قمار شمرده مى‏شود. در اين صورت، بازى با آن را حرام اعلام مى‏كند. گاه ممكن است مرجع تقليد در صدق اين عنوان ترديد داشته باشد. بنابراين، فتواى هر مرجع تقليد براى مقلدان خودش اعتبار دارد؛ همان طور كه بيمار به دستور پزشك خود عمل مى‏كند. پس ممكن است يك مرجع تقليد مانند حضرت آيت اللّه سيستانى يا صافى گلپايگانى بازى با شطرنج را مطلقاً حرام بداند؛ ولى برخى مراجع ديگر مانند امام خمينى، مقام معظم رهبرى، آيات عظام فاضل، مكارم و بهجت به شرط آن كه آلت قمار باشد، حرام به شمارش آورند. بر اين اساس چنانچه از آلت قمار بودن خارج شود، حرمتش نيز پايان مى‏يابد. بنابراين، هرگونه بازى اگر همراه شرط بندى و يا با آلات قمار باشد، حرام است؛ مانند تخته نرد و شرط بندى در فوتبال. چنانچه وسيله‏اى قبلاً آلت قمار بوده و اكنون در آلت قمار بودنش ترديد داريم، بايد براى شناختن حكم آن به مرجع تقليد خود مراجعه كنيم. براى اطلاع بيش‏تر درباره قمار از ديدگاه آيات و روايات و سابقه تاريخى‏اش در پيش از بعثت، مطالب زير سودمند مى‏نمايد. خداوند متعال قمار را، در رديف مى گسارى و بت‏پرستى، از كارهاى پليد شيطانى دانسته و به اجتناب از آن فرمان داده است: »يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ؛2 اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، بدانيد كه شراب، قمار، بت‏ها و چوب‏هاى مخصوص برد و باخت، پليد و ناپاك و از كارهاى شيطانى است، پس از اين كارها بپرهيزيد تا رستگار شويد«. »ميسر« يعنى قمار. ريشه اين واژه »يسر« به معناى آسانى است. قمار را از آن جهت »ميسر« مى‏خوانند كه سبب گِرد آمدن آسان و بى‏زحمت مال مى‏گردد.3 امام رضا)ع( مى‏فرمايد: »الميسر هوالقمار؛ ميسر همان قمار است.«4 البته در روايات متعدد، بازى با آلات قمار نيز در رديف »ميسر« شمرده شده است. امام باقر)ع( فرمود: وقتى ]آيه 90 سوره مائده[ نازل شد، از پيامبر اكرم)ص( پرسيدند: يا رسول الله ميسر چيست؟ فرمود: هر آنچه كه با آن قمار بازى كنند حتى مانند قاب يا گردو.«5 خداوند متعال در آيه بعدى مى‏فرمايد: شيطان همواره در صدد ايجاد دشمنى ميان شما اهل ايمان و نيز بازداشتن شما از ياد خدا و برپايى نماز است و قماربازى و مى گسارى ابزار شيطان در نيل به اين هدف شمرده مى‏شود: »إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ«.6 خداوند متعال همچنين مى گسارى و قماربازى را در يك رديف و از گناهان كبيره مى‏داند. البتّه ممكن است قمار و مِى منافعى نيز داشته باشد؛ اما قطعاً آثار زيانبار آن از سودش بيش‏تر است: »يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما وَ...«.7 آيه سوم سوره مائده - »حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ وَ الْمُتَرَدِّيَةُ وَ النَّطِيحَةُ وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ إِلاَّ ما ذَكَّيْتُمْ وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ ذلِكُمْ فِسْقٌ...« - نشان مى‏دهد كه تقسيم با »ازلام« نوعى قمار و حرام است. اعراب دوگونه ازلام )تيرهاى مخصوص( داشتند: »ازلام« امر و نهى و »ازلام قمار«. »ازلام قمار« عبارت بود از ده چوب تير به نام‏هاى فذّ، توأم، مسبل، نافس، حلس، رقيب، معلّى، سفيح، منيح، و رغد. هفت تاى اولى به ترتيب از يك تا هفت سهم داشتند و سه تاى اخير بى‏سهم بودند. و كيفيت آن - آن گونه كه در تفسير مجمع‏البيان آمده است8 - چنان بود كه شترى را سربريده، 28 قسمت مى‏كردند. آنگاه تيرها را مخلوط كرده، هر يك از ده قمار باز تيرى برمى‏داشت. صاحب هر تير از سهمى خاص بهره‏مند مى‏شد و آنان كه سه تير سفيح، منيح و رغد را به دست مى‏آوردند، بى آن كه بهره‏اى از شتر ببرند، پول شتر را مى‏پرداختند. خداوند اين كار را فسق مى‏داند؛ يعنى »قمار« و بازى با آلات قمار كه همراه برد و باخت باشد، گناه بزرگ و خروج از طاعت خداوند سبحان است.9 بى‏ترديد نه تيرهاى قمار خصوصيتى در تحريم داشتند و نه حيوان و گوشت آن. بنابراين، اموال به دست آمده از هر نوع برد و باخت و قمار بازى حرام است؛10 جز در مواردى مانند مسابقه شنا، تيراندازى و اسب‏سوارى. خلاصه اين كه بازى قمار و آميخته با برد و باخت مالى - با هر وسيله‏اى كه انجام گيرد - حرام است. به دست آوردن مال به وسيله قمار، تصرف ناروا در مال ديگران است و بر اساس آيه »وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ وَ...«11 و روايات متعدد حرام شمرده مى‏شود. نكته مهم ديگر بازتاب روانى قمار است. قمارباز هميشه بازنده است؛ چون اگر ببرد، حريص‏تر مى‏شود و در قمار فزون‏تر فرو مى‏رود كه به معناى افزايش احتمال باخت است. او سرانجام همه آنچه را در دفعات قبل برده، خواهد باخت؛ به ويژه آن كه چون ثروت باد آورده است، قدر نمى‏داند و برنگهدارى آن پاى نمى‏فشارد. بى‏ترديد به دست آوردن اموال و زندگى و خانه آشنايان و فرو افكندن آنان در فقر، قساوت قلب بسيار نياز دارد. چنان كه در برخى روايات وارد شده است.12 قريشيان - همان طور كه امروزه نيز گاه به چشم مى‏خورد - آن قدر به قماربازى ادامه مى‏دادند كه حتّى زن و فرزند خود را نيز مى‏فروختند. بازى با آلات قمار حتّى اگر بدون برد و باخت باشد، حرام شمرده شده است تا كسى به اين وادى خطرناك كه شبكه‏اى شيطانى است، نزديك نشود. آن‏كه مى‏بازد نيز مى‏كوشد براى جبران شكست روحى و مادى‏اش به بازى ادامه دهد؛ و چون اعصابش خرد شده است، چه بسا تمام زندگى‏اش را مى‏بازد و براى تسكين خويش به مواد مخدر و مشروبات الكلى پناه برده، در منجلاب مفاسد فرو مى‏غلتد. شايد بدين جهت شراب و قمار با هم در اين آيات آمده است. در خصوص برخى بازى‏ها، مانند شطرنج - هر چند از نظر فقهى اشكال آن برطرف شود - بايد دانست »فقه« مرز نهايى ميان حرام و واجب را مشخص مى‏سازد. امّا به آثار وضعى آن مانند پيامدهاى روانى، قساوت قلب و اتلاف عمر نمى‏پردازد. برخى كارشناسان مانند »شانتال شوده«،قهرمان شطرنج فرانسوى، شطرنج را ورزشى خسته‏كننده مى‏دانند؛ ورزشى كه پرداختن به آن ساير منابع ذهنى را از كار مى‏اندازد و ديگر فعاليت‏هاى ذهن را بيهوده و پوچ مى‏نماياند. شطرنج مى‏تواند به مفهوم »نظريه پاسكالى« با فشارى كه بر يك نقطه از بدن )مغز( وارد مى‏سازد، اختلال حواس ايجاد كند. يكى ديگر از زيان‏هاى شطرنج، كينه‏اى است كه ميان بازيكنان پديد مى‏آيد؛ چنان كه »الخين«، قهرمان شطرنج، مى‏گويد: »براى برنده شدن در بازى شطرنج، بايد از حريف متنفر شد«. مهم‏تر از همه آن كه بازى با پاسور و شطرنج و... عمر انسان را تلف، اعصابش را فرسوده و روانش را آشفته مى‏سازد. منابع 1. ر.ك: المكاسب، شيخ انصارى، ذيل بحث قمار از مكاسب محرمه؛ هدايةالطالب الى اسرار المكاسب، شهيدى تبريزى، ص 95؛ جواهرالكلام، محمد حسن نجفى، ج 22، ص 109. 2. مائده(90 :(5. 3. قاموس قرآن، سيد على اكبر قرشى، ج 7، ص 263. 4. وسائل‏الشيعه، حر عاملى، ج 12، ص 119، ح 3. 5. همان، ح 4. »قيل يا رسول اللّه! ما الميسر؟ فقال)ص(: كلّ ما تقومر به حتّى الكعاب و الجوز« 6. مائده(91 :(5. 7. بقره(219 :(2. 8. مجمع البيان، طبرسى، ص 244 - 245. 9. همان. 10. تفسير راهنما، على اكبر هاشمى رفسنجانى، ص 233. 11. بقره(188 :(2؛ نساء(29 :(4. 12. ر.ك: وسايل‏الشيعه، ج 12، ص 119 - 121. در خصوص برخى بازى‏ها، مانند شطرنج - هر چند از نظر فقهى اشكال آن برطرف شود - بايد دانست »فقه« مرز نهايى ميان حرام و واجب را مشخص مى‏سازد. امّا به آثار وضعى آن مانند پيامدهاى روانى، قساوت قلب و اتلاف عمر نمى‏پردازد.

 

نظر مراجع تقلید در مورد بازی با شطرنج و پاسور چیست؟
منظور از قمار هر نوع بازی است که در آن شرط برد و باخت مالی باشد، به این نحو که شرط کنند که به برنده مالی را بدهند، خواه آن بازی مانند فوتبال و بسکتبال و از این قبیل بازی‏های مرسوم باشد یا با شطرنج و آلات دیگر باشد. در همه این موارد به عنوان "اکل مال به باطل" ( یعنی خوردن مال دیگران از راه نامشروع ) گرفتن آن پول یا آن جنس یا آن مال حرام است و حلال نیست. اما اگر در هر بازی (غیر از بازی با آلات مخصوص قمار) شرط نشود که به برنده پولی یا مالی پراخت شود، اشکالی ندارد.(1)
اصطلاحاً به آن پول یا مالی که گرو می‏گذارند "رهن" یا "گرو" می‏گویند. گرفتن رهان وگرو حرام و اکل مال به باطل است. در المنجد آمده است :
به هر بازی که در آن شرط شود برنده از بازنده چیزی را بستاند، قمار می‏گویند چه با ورق باشد و چه با غیر ورق.(2)
امام خمینی(ره) می‏فرماید:"فرقی بین انواع قمار (نرد و شطرنج و غیره) نیست حتی بازی با گردو و تخم مرغ اگر همراه با شرطِ گرو باشد که برنده گروی را بگیرد، همه این‏ها قمار محسوب می‏شود.(3) ولی اگر در بازی ها شرط برد و باخت مالی نشود و صرفا برای سرگرمی باشد نمی توان گفت هر بازی حرام است بلی انواع بازی هایی که انسان را خدا و ذکر و یاد او دور می کند سزاوار نیست که انسان وقت ارزشمند خود را صرف آن نماید از دیدگاه قرآن این نوع بازی ها لغو و لهو است و باید مومنان خود را از کارهای لغو و لهو دور نگه دارند ( والذین هم عن اللغو معرضون ) لازم به تذکر است که فتوای علما و مراجع در مورد پاسور هایی که از آلات قمار محسوب می شود بازی کردن با آنها جایز نیست ولی بازی با پاسور هایی که از آلات قمار نیست و بچه ها برای سرگرمی با آنها بازی می کنند بدون برد و باخت مالی اشکالی ندارد .
پی نوشت‏ها:
1. محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج 22، ص 109، چاپ بیروت داراحیاالتراث العربی.
2. المنجد، ماده قمر.
3. امام خمینی، المکاسب المحرمة، ج 2، ص 2.. امام خمینی، المکاسب المحرمة.
 
 
 
 
 
 
2-
حکم شطرنج را از نظر آقای مکارم بنویسید.
اگر شطرنج در عرف عام از صورت قمار خارج شده باشد و به عنوان ورزش شناخته شود مانعی ندارد اما اگر شطرنج قمار محسوب باشد بدون شرط بندی نیز اشکال دارد (استفتاآت جدید آیت الله مکارم، ج 2، ص 238 و 239، س 734 و 735).
 
 
 
3-
نظر آیت الله تبریزی در مورد بازی با شطرنج و پاسور چیست ؟
بازی با پاسور جایز نیست، ولی بازی بدون برد و باخت با شطرنج در صورتی که شطرنج به طور کلی از آلات قمار بودن خارج شده باشد، اشکال ندارد.
 
 
4-
چرا حضرت امام بازی با شطرنج را که قبلا حرام بود حلال کردند؟
امام(ره) موسیقی مطرب را حرام می‏داند. ایشان در رابطه با شطرنج هم فرموده‏اند:اگر شطرنج از ابزار قمار خارج شده و به یک ورزش ذهنی تبدیل شده باشد، حلال است. اما این که آیا شطرنج وسیله قمار است یا ورزش، موکول به تشخیص عرف است.
درباره تغییر حکم آن گفتنی است که طبق نظر فقها اگر موضوع حکم تغییر کند، حکم آن نیز عوض می‏شود. بنابراین تبدیل شطرنج به ورزش فکری آن را از موضوع آلت قمار بودن خارج ساخته و به تبع تغییر موضوع، حکم آن نیز عوض می‏شود؛ زیرا احکام الهی تابع موضوعات خود می‏باشند.
 
 
5-
نظر آیت الله فاضل در مورد بازی شطرنج چیست؟
در موردی که شطرنج از آلت قمار بودن خارج شده یعنی برای مکلف این معنی محرز شده باشد و برد و باختی هم در کار نباشد اشکال ندارد(جامع المسائل آیت الله فاضل، ج 1، ص 247 و ج 2، ص 271).
باز هم تأکید می کنیم که خود مکلف باید اطمینان پیدا کند که شطرنج از نظر عرف متدین از آلت قمار بودن خارج شده در غیر این صورت بازی با آن حتی بدون برد و باخت حرام است.
 
 
 
6-
با اینکه اکثر مراجع بازی شطرنج را حرام می دانند چرا شطرنج بازی در جامعه زیاد شده است؟
چون شطرنج از جنبه قمار بودن خارج شده و به صورت ورزش فکری درآمده است، برخی از فقها آن را مجازدانسته‏اند و از این رو که به هر حال در مسائل عمومی جامعه، باید یک نظر و رویه وجود داشته باشد، بنا بر نظرحضرت امام(ره) و برخی از مراجع دیگر در حال حاضر از نظر رسمی به عنوان یک ورزش پذیرفته شده است و لذا درجامعه نیز رواج دارد.

 

7-

چرا با وجود روایاتی که در حرمت شطرنج وجود دارد امام خمینی بازی با شطرنج را حلال شمرده اند؟
الف) فتوای حضرت امام(ره) مبتنی بر این نکته است که روایاتی که درباره شطرنج وجود دارد خود شطرنج رابنفسه موضوع حرمت قرار نمی‏دهد؛ بلکه آن را به عنوان یکی از مصادیق قمار مشمول حرمت قرار می‏دهد. در این صورت اگر در زمانی شطرنج از موضوع آلت قمار بودن خارج شود بازی با آن حلال خواهد بود و فتوای حضرتامام(ره) نیز مشروط به تحقق این فرض است که واقعاً شطرنج در سطح جهانی از موضوع قمار بودن خارج شده باشد.ازاین‏رو با تبدل موضوع حکم نیز دگرگون خواهد شد.
ب ) پاسور نیز به عنوان آلت قمار بودن حرام است و بازی با آلت قمار مطلقاً حرام است؛ یعنی تا زمانی که بر آن عنوان«آلت قمار بودن» صدق می‏کند بازی با آن با برد و باخت و بدون برد و باخت حرام است.
در مورد شطرنج نیز اگر واقعاً صدق عنوان یاد شده جاری باشد به فتوای حضرت امام(ره) و همه مراجع دیگر بازی باآن جایز نخواهد بود حتی اگر بدون برد و باخت باشد. اما این که آیا عنوان یاد شده هنوز هم جاری است یا نه موکول به نظر عرف می‏باشد.

 

8-

نظر آیت الله اراکی در مورد شطرنج و موسیقی چیست ؟
در صورتی که شطرنج از آلت قمار بودن خارج شده باشد، بازی با آن اشکال ندارد. شنیدن موسیقی غیر مطرب اشکال ندارد.

 

9-

نظر حضرت آیت الله خامنه ای در رابطه با بازی شطرنج چیست؟
درخصوص سئوال مطرح شده نظر حضرت آیت ا...خامنه ای چنین است :
"اگر به نظر مکلف شطرنج در حال حاضر از آلات قمار محسوب نشود در این صورت بازی با آن بدون شرط بندی اشکال ندارد"


اجوبه الاستفتائات معظم له،ج2،ص15

 

 

10-

با این که در روایات ما شطرنج مذمت شده است ، چرا در کشور اسلامی اینقدر شطرنج رایج شده است ؟
در رابطه با سوئال شما باید عرض کنیم که حکم خدا یعنی حلال و حرام او تا روز قیامت قابل تغییر نیست و هیچ کس اعم از فقیه و غیر فقیه نمی تواند آن را تغییر دهد که از جمله مسئله قمار است که شطرنج یکی از مصادیق آن می باشدو بنابر اصل شرع و فتوای همه مراجع حرام است و شطرنج از این قبیل است و همانگونه که در زمان رسول خدا(ص) و ائمه حرام بوده اکنون نیز حکم شطرنج در صورتی که آلت قمار باشد همان است و آنچه اخیرا" از بعضی مراجع بزرگوار مثل امام (ره ) و یا آیت الله فاضل و مقام رهبری شنیده اید آن است که می فرمایند تا وقتی که شطرنج در عرف متدین جامعه عنوان آلت قمار را دارد بازی با آن اگر چه بدون برد وباخت باشد حرام است اما اگر در جامعه طوری شد که شطرنج عنوان آلت قمار بودنش را از دست داد و هیچکس آن را آلت قمار به حساب نیاورد بلکه به عنوان یک ورزش فکری تلقی شد در این صورت دیگر موضوع عوض شد و در واقع دیگر قمار نیست بلکه مانند فوتبال است که اگر برد و باخت و شرط بندی در آن نباشد حلال است بنابراین حکم اصلی یعنی حرمت قمار در جای خود محفوظ است و کسی آن را عوض نکرده و نخواهد کرد اما اگر موضوع عوض شد مانند همان شرابی که تبدیل به سرکه می شود حکمش نیز عوض خواهد شد و این یک قاعده کلی است که فقهائ از روایات استنباط کرده اند و چیزی نیست که از خودشان بگویند. البته بعضی از فقها بازی بدون برد و باخت با آن را هم جایز نمی دانند.

 

11-

شنیده ام که یزید در روز عاشورا شطرنج بازی کرده و این بازی حرام است ، ولی من علاقهء زیادی به این بازی دارم و با این حال آن را ترک کرده ام . لطفاً مرا راهنمایی کنید.
امام رضا7فرمود:.(1)
دربارهء قمار و شطرنج و نرد مذمّت های فراوانی در روایات آمده است ؟امیرالمؤمنین 7فرمود:.(2)
امام صادق از پدر بزرگوارش نقل فرموده :.(3)
حال این بحث پیش می آید که با این همه مذمّت از شطرنج آیا می توان آن را حلال دانست ؟
فقهای عظام از بررسی مجموعهء روایات به این نتیجه رسیده اند که بازی شطرنج و هر نوع بازی دیگری که برد وباخت مالی در آن باشد، به این معنا که مثلاً بگویند:با هم بازی می کنیم و هر کس برنده شد، این هزار تومان یا این اسب و یا این ماشین مال او باشد، این نوع بازی ها که همراه با شرط (رهان ) باشد، حرام است و قمار محسوب می شود و باید از آن ها پرهیز کرد، ولی اگر برد و باخت مالی در کار نباشد و آن بازی باعث رشد فکری یا جسمی شود، اشکالی ندارد.(4)
(پـاورقی 1.بحارالانوار، ج 45 ص 176
(پـاورقی 2.همان ، ج 73 ص 8
(پـاورقی 3.همان ، ص 9
(پـاورقی 4.آیت اللّه فاضل ، جامع المسائل ، ج 1 ص 247 آیت اللّه مکارم ، استفتائات جدید، ج 1 ص 151
 
 
 
12-
استفاده کردن از بازی شطرنج در پایگاه‏های مقاومت بسیج چه حکمی دارد؟با توجه به این که یکی از رشته‏های ورزشی کشور محسوب می‏شود، لطفاً نظر خود را بیان فرموده و مراتب آن را اعلام فرمایید.
بازی با آلات قمار بدون برد و باخت هم حرام است و بازی با شطرنج اگر آلت قمار نباشد بدون برد و باخت اشکال ندارد. (مسائل جدید، ص 189)

 

13-

از شطرنج اگر به جای بازی و سرگرمی استفاده شود آیا حرام است؟نظر آیت الله شیرازی در این مورد چیست؟

از نظر حضرت آیت الله مکارم شیرازی:
"اگر شطرنج در عرف عام از صورت قمار خارج شده باشد و به عنوان ورزش شناخته شود مانعی ندارد و بازی با پاسور بدون برد و باخت نیز اشکال دارد."
البته اگر بتوانیم بازی های فکری مناسبتری را جایگزین کنیم بهتر است.
موفق باشید.


منابع و مآخذ:
1- " مسایل جدید از دیدگاه علماء و مراجع" ، گردآوری سید محسن محمودی، جلد اول، صفحه 190.

 

  • تاریخ : دوشنبه 12 آبان 1393 ، 14:52
  • نویسنده : Chess98
  • بازدید : 217
  • نظرات :
مطالب مرتبطRelated Post
بخش نظراتComments
نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی